نگهداری و تعمیرات مبتنی بر قابلیت اطمینان

نگهداری و تعمیرات مبتنی بر قابلیت اطمینان

متن سربرگ خود را وارد کنید.

RCM چیست؟

RCM مخفف عبارت Reliability Centered Maintenance به معنی نگهداری و تعمیرات مبتنی بر قابلیت اطمینان یا نگهداری و اطمینان قابلیت اطمینانی می‌باشد.

نگرش RCM، فرآیندی برای تعیین موثرترین رویکرد ” نگهداری و تعمیرات “ می‌باشد و شامل شناسایی اقداماتی است که در صورت انجام، احتمال وقوع شکست را کاهش خواهد داد. به عنوان اثربخش‌ترین روش با در نظر گرفتن هزینه‌های آن، برای ایجاد و توسعۀ استراتژی‌های نگهداری و تعمیرات در سطح بین‌المللی شناخته می‌شود. فلسفه RCM ، به کارگیری نت پیشگیرانه ، نت پیشبینانه و بازرسی(PT&I )، تعمیرات اضطراری (نت انفعالی) و فنون نت به صورت یکپارچه برای افزایش احتمال اینکه “یک ماشین یا یک تجهیز بیشتر از دوره عمر طراحی شده و با حداقل فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات، با قابلیت اطمینان و قابلیت دسترسی لازم و با کمترین هزینه کار کند”.

فلسفه و تعریف RCM چیست؟

بکارگیری روش‌های مختلف نت برای اینکه یک ماشین یا یک تجهیز بیشتر از دوره عمر طراحی شده  و با حداقل فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات، با قابلیت اطمینان و قابلیت دسترسی لازم و با کمترین هزینه کار کند

تاریخچه RCM–نگهداری و تعمیرات بر پایه شرایط کارکرد ماشین‌آلات (MaintenanceReliability Centered )

ریشه RCM به سال‌های قبل از ۱۹۶۰ برمی‌گردد، زمانیکه شرکت‌های هواپیمایی تجاری تصمیم به خرید هواپیمای غول پیکر بوینگ ۷۴۷ گرفتند. اما مشکل موجود در ارتباط با هواپیمای بوینگ ۷۴۷ ، تعداد دفعات سرویس تعیین شده توسط اتحادیه بود که سه دوره زمانی بیشتر از هواپیمای ۷۰۷ را شامل می‌گردید. این به معنی بیشتر شدن زمان نت، افزایش زمان توقف هواپیما و کاهش زمان پرواز هواپیما بود.

یکی از اولین گزارش‌هایی که راجع به این موضوع منتشر شد، گزارش Heap و Nowlan است که عضو تیم MSG نیز بوده‌اند. تاریخ انتشار این گزارش نسبتاً مفصل، به سال ۱۹۷۸ میلادی بر می‌گردد و اولین سند رسمی درباره RCM به شمار می‌رود. شرکت هواپیمایی بوینگ پیشگام در اجرای RCM بود. سایر خطوط هواپیمایی همچون خریداران ۷۴۷ نیز به همکاری در این زمینه و اجرای RCM    تمایل نشان دادند. اما شرکت بویینگ و متحدانش، RCM را در جهت جلب رضایت  ناظران اتحادیه توسعه داده بودند.

تعریف دیگر: RCM چیست؟ – نت مبتنی بر قابلیت اطمینان {بروزرسانی ۲۰۲۰}

نگهداری و تعمیرات مبتنی بر قابلیت اطمینان یکی از روش‌های جدید نگهداری و تعمیرات است که در دهه‌ی اخیر به سرعت رشد کرده است. این تکنیک نت بر بهینه‌سازی اصلی‌ترین و مهم‌ترین فرایندهای دخیل در نت از روش‌های کاری و دستورالعمل‌ها گرفته تا سیستم‌های دیگر نت نظیر انبار و خرید معطوف می‌شود. به عبارتی دیگر تمرکز بر ارزیابی و تحلیل ریسک برای تعیین فعالیت لازم در نت (جنبه‌های زیست‌محیطی، جنبه‌های عملیاتی و غیرعملیاتی)، وظیفه‌ی نت مبتنی بر قابلیت اطمینان است. نت مبتنی بر قابلیت اطمینان ارزشی بسیار فراتر از مدیریت نگهداری و تعمیرات برای سازمان‌ها دارد. بدون وجود نت مبتنی بر قابلیت اطمینان، قابلیت اطمینان نت و بهره‌برداری کاهش پیدا می‌کند.

امروزه استفاده از نظام نگهداری و تعمیرات مبتنی بر قابلیت اطمینان (RCM)، یکی از مهم‌ترین و موثرترین رویکردهای نگهداری و تعمیرات در صنایع: هواپیمایی، هسته‌ای، دفاعی، نفت و پتروشیمی، حمل و نقل ریلی، فولاد و … می‌باشد.

تعریف فرآیندRCM

 RCMفرآیندی است که:

اولاً معین می‌کند چه کاری می‌بایست برای تداوم عمر هر گونه سرمایه فیزیکی انجام شود.

ثانیاً انتظاراتی را که کاربران از تجهیزات دارند، ضمانت و عملی نماید.

RCM   از نگاه کارشناسان نت

جان موبری (John Moubray) در مقدمه کتاب Reliability Centered Maintenance که یکی از مراجع مهم در این موضوع به حساب می‌آید، RCM را چنین تعریف می‌کند:

“فرآیندی که به کار می‌رود تا تعیین شود انجام چه فعالیت‌هایی برای نگهداشتن دارایی‌های فیزیکی در سطح مشخصی از کارآیی (مطابق با نظر استفاده کنندگان از آنها) و حفظ کارکرد (function) آنها ضرورت دارد”.

در واقع RCM یک روش مهندسی برای تعیین برنامه‌های نت (نگهداری تعمیرات) در سطح یک سازمان است که قابلیت اطمینان را به عنوان مفهومی کلیدی لحاظ می‌نماید. یکی دیگر از ویژگی‌های اصلی این روش، رویکرد کارکرد محور (function based) آن است. یعنی فرآیند آنالیز پس از تعیین محدوده کاری، از تعریف و مشخص کردن کارکردهای هر یک از سیستم‌ها و تجهیزات مشمول در برنامه آغاز می‌شود.

بکارگیری RCM

اولین پرسشی که باید پاسخ دقیقی برای آن حاصل شود، این است:

  1. کارکردها و استانداردهای کارآیی هر یک از دارایی های فیزیکی با توجه به زمینه فعلی استفاده از آنها چیست؟

علت تأکید بر این موضوع با توجه به تعریفی که از RCM ارائه شد کاملاً مشخص است. در واقع هدف اصلی از انجام آنالیز RCM به دست آوردن برنامه تعمیراتی جامعی است که منجر به تداوم کارکرد دارایی‌های فیزیکی شود و این به معنی داشتن یک استراتژی مؤثر برای مدیریت و کنترل خرابی‌ها و علل ریشه‌ای آنهاست. بدیهی است برای پیش رفتن به سمت تحقق چنین هدفی ابتدا می‌بایست کارکردهای سیستم‌ها و تجهیزات مختلف تعیین گردند.

در ادامه و با یک روال منطقی، پنج سوال دیگر مطرح می‌شوند‌:

  1. حالت‌های محتمل که عدم توانایی دارایی‌های فیزیکی برای انجام کارکرد خود را در پی دارد، کدامند؟ (حالت‌ها یا پتانسیل‌های خرابی)
  2. علت رخ دادن هر کدام از حالت‌های خرابی فوق چیست؟
  3. هر یک از این حالت‌های خرابی اگر رخ دهند، چه نشانه‌ای از خود بروز خواهند داد؟
  4. اهمیت هر یک از حالت‌های خرابی فوق چقدر است؟
  5. اگر هیچ روش پیشگیرانه‌ای برای کنترل و مدیریت هر کدام از حالت‌های خرابی فوق وجود نداشته باشد، چه پیامدی خواهد داشت؟

بین نفرات مختلف سازمان، کمک شایانی به ثبت دانش ضمنی نفرات خبره و در نتیجه بهبود فرایند مدیریت دانش در سازمان خواهد نمود.

البته ذکر این نکته نیز ضروری است که استفاده از این روش، به علت درگیر کردن نفرات خبره (چه از داخل سازمان و چه از خارج آن) مستلزم صرف هزینه‌های نسبتاً زیادی است. به همین روی استفاده از این روش، بیشتر برای بهینه‌سازی برنامه‌ تعمیراتی تجهیزاتی توصیه می‌شود که اولویت بالاتری برای سازمان دارند و ریسک خرابی‌های آنها (چه ریسک‌های ایمنی و محیط زیستی، چه ریسک‌های مالی و چه ریسک‌های اعتباری) برای سازمان بالا باشد؛ هر چند استفاده از این روش برای تجهیزات دارای اولویت کمتر نیز خالی از فایده نیست.

مهم‌ترین فواید پیاده‌سازی نت مبتنی بر قابلیت اطمینان (RCM) را می‌توان در شش گروه طبقه‌بندی و خلاصه کرد:

  • افزایش قابلیت دسترس‌پذیری دستگاه‌ها و ظرفیت تولید
  • کاهش هزینه‌های نت، عملیاتی و خرابی دستگاه‌ها
  • کاهش چشمگیر حوادث صدمه زننده به ایمنی و محیط زیست
  • افزایش طول عمر تجهیزات
  • کاهش قابل توجه فعالیت‌های اضطراری سازمان
  • ایجاد فرهنگ همکاری در بین همه گروه‌ها و همچنین فضا برنامه‌ریزی و عملکردی پیش‌اقدام

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *